Betru Dibaba: Kaayyoo Misoomaa | Saamicha MIDROC vs. mirgoota namoomaa: 

Kaayyoo Misoomaa | Saamicha MIDROC vs. mirgoota namoomaa

Betru Dibaba

__
Misoomni badhaadhina mirgootaa namoomaa kaayyoo godhate dantaa namummaa dhaloota ammaa qofa osoo hin taane fuulduree dhaloota egeree eega. Misoomni badhaadhina mirgoota namoomaa kaayyoo hin godhanne, faallaan, mirga dhaloota ammaa sarba, mulqa akkasumas egeree dhaloota gaaffii keessa galcha. 

__
Mirgoonni namoomaa finnaa (entitlement) sababa namummaa qofaan  namni hundi qabu dha. Maalummaa fi qabiyyee mirgoota namoomaa kana Heerri Federaalaa  fi Heerri Oromiyaa, keewwattoota 13-44 haala dirqisiisaa ta’een hammataniiru; raggasisaniiru. MIDROC Kubbaaniyyaa Goodiina Gujii Bahaa, Aanaa Oddoo Shaakkisoo Weeshoo, Laga Dambii jedhamutti ‘misooma’ warqee baasuu irratti bobba’ee argamu dha. ‘Misoomni’ warqee baasuu adeemsa dhakaa cabsuu fi keemikaala fayyadamuu dabalata. Yammuu dhakaan humna keemikaalan cabu keemikaala saanaayid jedhamutu madda. Dabalataanis, MIDROC keemikaala meerkurii fayyadama. Qabiyyeen mirgoota namoomaa dandeettii namummaa irratti kan hundaa’e ta’uu, akka fakkeenya tokkootti,  fudhachuun sarbama fi mulqama mirgoota namoomaa dhaloota ammaa fi egeree irra ga’e muraasan tarreessa.

__
1. Mirga naannoo: 

Jiraattonni Godiina Gucii Bahaa mirga namoomaa naannawa qulqulluu jireenyaf tolu keessa jiraachuu qabu.  Dhakaa cabu keessaa kan ba’u, keemikaalli saanaayid fi keemikaalli adeemsa hojii warqeef fayyadamamu meerkuriin gara qilleensatti makamuun naannoo qulqulluu faalee jira. Sababa ‘misooma’ warqeen jiraattonni Aanaa Oddoo Shakkisoo Weessoo qilleensa qulqulluu uumamaan dhalootarraa darbaa dhufe sarbamaniiru. Sababa ‘misooma’ warqeen mirgi namoomaa  jiraattota Laga  Dambii sarbamee gariin du’anii, kuun naannichaa buqqa’ani, gariin immoo dhukkuboota hedduu wajjiin jiraachaa jiru. Sababa keemikaalonni kunneen hanga km 50 lafa jalaa fi qilleensarra irraan biyyootti makamaniif  jiraattonni naannichaa isaanirraa mirga guddina diinagdee dhuunfatti  argachuu qaban dhabanii [biyyoon biqila biqilchuu didee] hanga beelan dhumuutti jiru. Guddinni naannichaa fi haalli jireenya fooyyefachuu jiraattotaa akkasumas abdiin dantaa misooma dhaloota egeree addaan citeera; Heerota Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa keewwattoota 43 fi 44. 

__
2. Mirga qaamaa:

Namni kamiyyuu namooma isaan nageenya qaamaa hin tuqamne fi hin mulqamne qaba. Keemikaalonni saanaayid fi meerkurii dhukkuboota nama dararsan fi hin fayyine nama qabsiisu. Namoonni hedduun Laga Dambii dhukkuba kaansarii lafee fi goomariin qabamanii, qaamni hir’atee darara keessa jiru; Heerota Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa keewwata 14. 

__
3. Mirga maatii:

Maatiin ka’uumsa bu’uuraa uumamaa hawaasa ti. Namni umrii gaa’ilaa ga’e mirga gaa’ilaa fi maatii [ijoollee dabalatee) horachuu qaba. Sababa ‘misooma’ MIDROCn jiraattota Laga Dambiirraa ijoolleen dhalatan gariin lafee dugdaa hn qaban; qaama hanquutu dhalatu. Hawaasni maatii horachuu hin dandeenye dhaloota egeree hin qabu. ‘Misoomichi’ mirgaa namoomaa maatii horachuu jiraattota naannichaa mulqeera; Heerota Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa keewwata 34. 

__

Guduunfaa fi furmaata:
♦ Misoomni kaayyoo badhaadhina mirgoota namoomaa hin godhanne saamicha hawaasa irratti taasifamu dha. 
♦ ‘Misoomni’ warqee MIDROC jiraattota Laga Dambii fi Godiinichaarra mulqama fi sarbama mirgoota namoomaa ol’aanaa geessiseera. Mulqamaa fi sarbama mirgoota namoomaa jiraattota irra ga’een dandeettiin namummaa isaanii tuqameera; akka namaatti jiraachuu dhabaniiru. 
♦ Mootummoonni Federaalaa fi Naannoo mirgoota namoomaa jiraattotaa  eeguu fi kabachisiisuuf dirqama seera waliigalaa qabu. 
♦ MIDROC fi Mootummoonni Federaalaa fi Naannoo sarbamaa fi mulqama mirgoota namoomaa jiraattotarra ga’eef ittigaafatamummaa seeraa fudhachuu qabu.
♦  Jiraattotaaf gargaarsi ga’aan, jijjiiramanii qubachuu, maallaqa fi furmaanni gitawaan taasifamuufii qaba.
♦ Naannoo Laga Dambii deebisanii misoomsu fi naannichaaf beenyaa madaalawaan akka kaffalamuuf tarkaanfin fudhatamuu qaba.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s